Zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare të 28 dhjetorit 2025: nga bllokada te urgjenca e konsensusit institucional

Data: 5 janar 2026
Instituti për Lidership Civil (ILC)

1) Përmbledhje ekzekutive

Zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare të 28 dhjetorit 2025 u mbajtën në një kontekst të bllokadës politike dhe vakumit institucional të zgjatur. Procesi i votimit, sipas vëzhgimeve në terren, u zhvillua kryesisht i qetë, por me parregullsi të evidentuara që lidhen me orientimin e votuesve, listat dhe dokumentacionin, si dhe me ndërprerje të energjisë në disa qendra votimi.

Në aspektin politik, rezultatet preliminare (me shumicën dërrmuese të votave të numëruara) treguan epërsi të qartë të partisë së parë, ndërsa partitë e tjera kryesore mbetën dukshëm pas.

Në fazën paszgjedhore, sfida kryesore mbetet mbyllja e shpejtë dhe e besueshme e procesit: publikimi i rezultateve përfundimtare, trajtimi i ankesave, certifikimi dhe konstituimi sa më i hershëm i institucioneve. Kjo urgjencë lidhet jo vetëm me nevojën për stabilitet politik, por edhe me funksionimin normal të shtetit, përfshirë ratifikimin e marrëveshjeve ndërkombëtare që kërkojnë shumicë të kualifikuar në Kuvend.

Pika kyçe e rekomandimit të ILC-së:
Pas zgjedhjeve me fitues të qartë, Kosova duhet të shmangë rikthimin e skenarëve të bllokadës:

• të përshpejtojë përmbylljen administrative (rezultatet përfundimtare/certifikimi);

• të konstituojë institucionet pa vonesa;

• të synojë marrëveshje për President konsensual (dhe jo figurë që prodhon polarizim);

• të vendosë standard të ri: mazhoranca e ardhshme të mos sillet me arrogancë ndaj opozitës, sepse një shumicë “për ligje të zakonshme” nuk mjafton për marrëveshje ndërkombëtare dhe për zgjedhjen e Presidentit pa konsultim politik.

2) Konteksti: pse shkuam në këto zgjedhje?

Zgjedhjet e 28 dhjetorit erdhën pas një periudhe ngërçi institucional dhe vështirësie për të krijuar shumicë funksionale, duke e bërë të domosdoshëm rikthimin te kutitë e votimit për të prodhuar mandat të ri politik.

Në këtë realitet, procesi zgjedhor nuk ishte vetëm garë politike, ishte test i kapaciteteve shtetërore për të rikthyer besimin se demokracia elektorale prodhon institucione dhe vendimmarrje, jo vakuum e riciklim krizash.

3) Korniza administrative: trupa zgjedhorë, vëzhgimi dhe përfaqësimi gjinor

Vëzhgimi: KQZ akreditoi qindra vëzhgues nga organizata dhe media; në një moment të raportuar publikisht, numri i përgjithshëm i vëzhguesve të akredituar ishte rreth 20 mijë.
Kjo është pozitive për transparencë, por fakti që procesi kërkon “mbulim” kaq të madh vëzhgimi mbetet sinjal se besimi institucional ende është i brishtë.

Përfaqësimi gjinor në administrimin zgjedhor: Sipas të dhënave të bëra publike, nga 10,606 komisionerë të këshillave të vendvotimeve, vetëm 35.47% ishin gra. 
Kjo e bën barazinë gjinore një sfidë jo vetëm në përfaqësimin politik, por edhe në administrimin praktik të zgjedhjeve.

4) Dita e zgjedhjeve: çfarë u vu re në terren

Koalicioni i OJQ-ve Demokracia në Veprim (DnV) raportoi se deri në orën 12:00 pjesëmarrja ishte 13.7% dhe se procesi ishte kryesisht i qetë, por me disa parregullsi, përfshirë vështirësi të votuesve për të gjetur vendvotimin (raportime për vendvotime të gabuara) dhe raste të dokumenteve të skaduara. Ekonomia Online

Një komponent tjetër i rëndësishëm ishte infrastruktura: u raportuan ndërprerje të energjisë në disa qendra dhe KQZ theksoi se procesi nuk do të ndërpritej, por se nuk mund të lejohet votim “në terr”. http://www.storm-rks.com Ekonomia Online+1
Në terma të integritetit, këto nuk janë thjesht “probleme teknike”: janë rrezik operacional për kamera, ndriçim, menaxhim të materialeve zgjedhore dhe ritëm të numërimit.

Rast i veçantë – fletëvotime me shenja: U raportua rasti i rreth 4 mijë fletëvotimeve me shenja te numrat 63 dhe 64 në Rahovec, i atribuuar si çështje e printimit (serike). NACIONALE+1
Pavarësisht shkakut, raste të tilla kërkojnë protokoll të qartë: izolim të serisë, njoftim formal, zëvendësim kur është e nevojshme dhe komunikim publik që të mos krijohet terren për dyshim e dezinformim.

5) Pas mbylljes së vendvotimeve: rezultatet preliminare dhe peshat politike

Raportimet publike mbi rezultatet preliminare treguan se partia në pushtet/favorite doli e para me afërsisht 49% të votave, ndërsa partitë kryesore opozitare u renditën pas saj me diferencë të konsiderueshme. Reuters+1

Ky rezultat prodhon një “fitues të pastër”, por jo domosdoshmërisht një zgjidhje automatike për të gjitha nyjet e sistemit. Sepse Kosova nuk ka vetëm “problemin e qeverisë”; ka edhe nyje kushtetuese që kërkojnë shumicë të kualifikuar dhe bashkëpunim.

6) Diaspora: numërimi dhe standardet e besueshmërisë

Procesi i votimit jashtë Kosovës dhe numërimi i tij mbetet një nga segmentet më sensitivë për besimin publik.

• Për votimin fizik në përfaqësi diplomatike u raportua se nga 19,187 të regjistruar, votuan 16,165 (84.24%).

• Për votimin përmes postës, media që citojnë KQZ-në raportuan mbi 27 mijë pako të pranuara dhe rreth 950 të refuzuara, ndërsa u përmend edhe shifra e 58 mijë qytetarëve të regjistruar për të votuar nga jashtë (përmes këtij mekanizmi). Lajmet e fundit – Zëri

Këtu kërkohet auditim procedural: verifikim i duhur, transparencë mbi arsyet e refuzimeve, publikim i metodologjisë dhe afateve. Në zgjedhjet e kaluara, vëzhguesit vendorë kanë theksuar se çështjet e votave jashtë vendit mund të lënë “shije të hidhur” për integritetin, nëse nuk administrohen me standard të lartë. KDI

7) Pse urgjenca e rezultateve përfundimtare dhe konstituimit është interes shtetëror

Pas zgjedhjeve, shteti ka dy nevoja paralele:

1. Legjitimitet formal (rezultate përfundimtare, certifikim, mandate);

2. Kapacitet vendimmarrës (Kuvend funksional, Qeveri e votuar, agjendë ligjore).

Raportimet ndërkombëtare kanë lidhur ngërçin politik edhe me bllokimin e financimeve dhe me nevojën për ligje/ratifikime. Reuters+1

Në aspekt kushtetues, Kuvendi është thelbësor edhe sepse marrëveshje të rëndësishme ndërkombëtare ratifikohen me 2/3 e të gjithë deputetëve. Gazeta Zyrtare
Pra: pa funksionalizim të Kuvendit, vendi humbet kohë, kredibilitet dhe mundësi zhvillimore.

8) Presidenti: “nyja” që s’duhet kthyer në krizë të re

Zgjedhja e Presidentit kërkon 2/3 në dy raundet e para; në raundin e tretë kërkohet shumica e të gjithë deputetëve, ndërsa dështimi i zgjedhjes brenda afateve kushtetuese mund ta çojë vendin në shpërndarje të Kuvendit dhe zgjedhje të reja. Gazeta Zyrtare

Kjo e bën të domosdoshme një kulturë politike konsensuale:

• President konsensual (jo “figurë lufte” partiake);

• konsultim real me opozitën;

• shmangie e retorikës që e përshkruan kundërshtarin si armik institucional.

Për ILC-në, “fitues i qartë” nuk duhet të kthehet në “sundim i njëanshëm”, sepse shteti ka mekanizma ku shumica e thjeshtë nuk mjafton.

9) Gjetje kyçe

• Procesi ishte kryesisht i qetë, por me parregullsi praktike në orientimin/identifikimin e votuesve.

• Ndërprerjet e energjisë u shfaqën si rrezik operacional për integritetin e administrimit.

• Diaspora mbetet segment i ndjeshëm: verifikim, refuzime, komunikim dhe afate.

• Përfaqësimi gjinor në trupa zgjedhorë mbetet i ulët (krahasuar me pritshmëritë e barazisë).

• Pas zgjedhjeve, prioriteti nuk është vetëm “qeveria”, por institucionet: Kuvend, ratifikime dhe, në kohën e duhur, President konsensual.

10) Rekomandime të ILC-së

A) Për KQZ-në

1. Publikim i një kalendari të detajuar (afate për numërim, ankesa, certifikim).

2. Transparencë e zgjeruar për votat e diasporës: metodologji, arsyet e refuzimeve, raport ditor i progresit.

3. Protokoll i standardizuar për anomali të printimit të fletëvotimeve (izolim-seri, zëvendësim, njoftim).

4. Plan emergjent energjie (gjeneratorë, ndriçim, koordinim me operatorët) për numërim dhe qendra kritike.

5. Masa afirmative për rritjen e përfaqësimit të grave në administrimin zgjedhor (trajnime, rekrutim i synuar, standard i brendshëm).

B) Për partitë politike (mazhorancë dhe opozitë)

6. Të deklarojnë publikisht angazhim për qetësi, respekt të rezultateve dhe të rrugëve ligjore të kontestimit.

7. Të hapin dialog për konstituim të shpejtë dhe agjendë minimale shtetërore (buxheti, ligjet bazike, ratifikimet kyçe).

8. Që mazhoranca e ardhshme të shmangë qasjen “na mjafton numri”: për President dhe marrëveshje ndërkombëtare duhet bashkëpunim real.

9. Të iniciohet herët procesi për President konsensual: konsultim serioz, jo imponim.

C) Për Qeverinë e ardhshme dhe Kuvendin

10. Konstituim sa më i shpejtë dhe program 100-ditor me fokus te stabilizimi institucional.

11. Rishikim i legjislacionit dhe praktikave për votën e diasporës (që procesi të mos jetë “pikë konflikti” në çdo cikël).

12. Standardizim i menaxhimit të rrezikut (energjia, pajisje, kamera, logjistikë) para çdo procesi zgjedhor.

11) Përmbyllje

Zgjedhjet e 28 dhjetorit 2025 prodhuan një rezultat të qartë politik, por detyrë shtetërore mbetet mbyllja e shpejtë dhe e pastër e procesit, certifikimi dhe funksionalizimi i institucioneve. Pa këto, fituesi i zgjedhjeve nuk përkthehet automatikisht në stabilitet.

ILC vlerëson se faza paszgjedhore është test i pjekurisë institucionale: nëse Kosova nxjerr mësim nga bllokadat dhe e ndërton një kulturë konsensusi (sidomos për Presidentin), atëherë kjo palë zgjedhje mund të shërbejë si pikë kthese, jo si hyrje në cikël të ri krizash.